Özel Eğitim Nedir?

Özel eğitim gerektiren bireylerin eğitim gereksinmelerini karşılamak için özel olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve yöntemleri ile onların özür ve özelliklerine uygun ortamlarda sürdürülen eğitime "özel eğitim" denir.

Bedensel, duygusal, iletişimsel, zihinsel ve sosyal gelişimlerindeki özellikleri nedeniyle normal eğitimden yararlanamayan bireylere özel yetişmiş elemanlar tarafından bir ekip çalışması anlayışıyla ve özel müfredat, farklı metot ve / veya özel eğitim materyalleri kullanılarak verilen eğitimdir.


Ülkemizdeki özel eğitim hizmetleri, engel gruplarına göre oluşturulmuş özel eğitim okullarında yürütülmektedir. Ayrıca, özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal okullarda akranlarıyla birlikte eğitim görmelerine de önem verilmektedir. "Kaynaştırma" olarak tanımlanan bu uygulamaların yaygınlaştırılmasına çalışılmaktadır. Ülkemizde halen; görme, işitme, ortopedik, zihinsel engelliler, süreğen hastalığı olanlar, uyum güçlüğü olanlar, dil ve konuşma güçlüğü olanlar, üstün ve özel yetenekliler olmak üzere sekiz ayrı gruba özel eğitim okul ve kurumlarında kaynaştırma uygulamalarında özel eğitim tedbirleri alınarak eğitim hizmetleri verilmektedir.

Özel Eğitimin Amaçları

Türk Milli Eğitiminin genel amaç ve temel ilkeleri doğrultusunda özel eğitim gerektiren bireylerin;
Toplum içindeki rollerini gerçekleştiren, başkaları ile iyi ilişkiler kuran, işbirliği içinde çalışabilen, çevresine uyum sağlayabilen, üretici ve mutlu bir yurttaş olarak yetişmelerini,Kendi kendilerine yeterli bir duruma gelmeleri için temel yaşam becerilerini geliştirmelerini,Uygun eğitim programları ile özel yöntem, personel ve araç gereç kullanarak ilgileri, ihtiyaçları, yetenekleri ve yeterlilikleri doğrultusunda üst öğrenime, iş ve meslek alanlarına ve hayata hazırlanmalarını amaçlar.

Kaynaştırma Uygulamaları

Özel eğitim gerektiren öğrencilerin normal akranlarıyla aynı sınıfta ve aynı okulda eğitim görmelerini sağlamaya yönelik çalışmalara öncelik verilmektedir. Bu noktadan hareketle, durumu uygun olan öğrenciler normal sınıflarda kaynaştırma uygulamalarına alınmaktadır. Durumu normal akranlarıyla aynı sınıfta öğrenim görmeye uygun olmayan öğrenciler için normal okulların bünyesinde özel eğitim sınıfları açılmaktadır. Kaynaştırma uygulamalarına devam eden öğrencilerin bireysel özellikleri dikkate alınarak mevcut ilköğretim programı uygulanmaktadır. Sadece, zihinsel öğrenme yetersizliği olan öğrenciler için, özellikleri dikkate alınarak hazırlanmış olan ayrı ilköğretim programı uygulanmaktadır.

ÖZEL EĞİTİMİN TEMEL İLKELERİ

•  Her çocuğun eğitim hakkı vardır.

•  Özel eğitimde erken tanı şarttır.

•  Eğitime mümkün olduğunca erken başlanmalıdır. Çocuk tanısı konar kanmaz eğitime   alınmalıdır. Erken yaşlarda eğitime ailede katılmalıdır.

•  Eğitsel karar alınırken çocuk için en uygun yerleştirme yapılmalıdır. Bunun için aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır;

a) Çocukla ilgili olanlar : Çocuğun özrünün türü, derecesi, zekası, yetenekleri, özrün tanılandığı yaşı ve şimdiki yaşı, gelişimsel özellikleri, kişilik özellikleri, hedef ve istekleri.

b) Okul ve aile ile ilgili olanlar : Okulun sunduğu eğitsel seçenekler, okuldaki uzmanların nitelik ve nicelik yönünden yeterlilikleri, okulun fiziksel / eğitsel yapısı ve donanımı, okulun yeri, okulun aileye maliyetinin ailenin bütçesine uygunluğu, ailenin hedef ve istekleri.

•  Özel eğitimde kaynaştırma temel ilke olmalıdır. Mümkün olduğunca engelli bireyler diğer bireylerle bir araya getirilmeye çalışılmalıdır. Kaynaştırmanın olabileceği durumları ve seçenekleri iyi ve doğru kullanmaktır.

•  Her çocuk için engeli ne olursa olsun en uygun çevre yaratılmaya çalışılmalıdır. Yaşanan çevrenin bireyin her türlü ihtiyacına cevap verecek şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.

•  Özel eğitimde ekip çalışması anlayışı şarttır. Çocuğun gereksinimlerine göre farklı alanlardaki uzmanlar bir araya gelmelidirler. Bu çalışmalarda ailenin işbirliğine önem verilmelidir. Ailenin desteği ve katılımı olmadan alınacak kararların sağlıklı uygulanması beklenemez.

•  Özel eğitimde bireysel yaklaşım esastır. Her çocuğun eğitsel performansı, öğrenme özellikleri ve hızı, gereksinimleri farklılık gösterir.

•  Özel eğitimde değerlendirme gözlenebilir ve ölçülebilir olmalıdır. Sunulan hizmetler belli sürekli değerlendirilmeli ve değerlendirme sonucuna göre yeni düzenlemeler planlanmalıdır.

•  Özel eğitim gerektiren bireylerde tüm gelişim alanlarına odaklanmalıdır.

•  Özel eğitimde süreklilik önemlidir.

•  Eğitim işlevsel olmalıdır.

 

ÖĞRENCİLERİN OKULDAN REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİNE GÖNDERME ÖNCESİ SÜREÇ NASIL İŞLER?

PROBLEMİN FARKINA VARMA

  • Başarısızlığı olan ya da öğrenme güçlüğü olan öğrenci sınıfta öğretmeni tarafından belirlenir.

PROBLEMİ TANIMLAMA

  • Öğrencinin başarısızlığına,uyumuna ve öğrenme güçlüğüne neden olan problem tanımlanır.

PROBLEMLE İLGİLİ İŞBİRLİĞİNİ OLUŞTURMA

  • Problemle ilgili öncelikle aile, okul rehberlik servisi ve okul yönetimi ile işbirliği oluşturulur.

PROBLEMİN NEDENLERİNİ ARAŞTIRMA

  • Çocuğun eğitim geçmişi ve eski kayıtları incelenir.
  • Çocuğun başarısızlığının ve probleminin altındaki nedenler ev ve okul ortamında olmak üzere belirlenir.

PROBLEMİ ÇÖZMEYE YÖNELİK GİRİŞİMLER

  • Problem ev ortamından kaynaklı ise aile ile çalışma yapılmalıdır.
  • Eğitsel ortamda yapılacak düzenlemeler belirlenmelidir.
  • Sınıf ortamında öğrencinin gereksinimine yönelik fiziksel düzenlemeler yapılmalıdır.
  • Ders programları ve planlarında düzenlemeler yapılmalıdır. İçerik öğrencinin gereksinimleri ve performans düzeyi esas alınarak düzenlenmelidir.
  • Öğretim yöntemleri farklılaştırılmalıdır.
  • Etkili ödül sistemi uygulanmalıdır.
  • Akran desteği sağlanmalıdır.

PROBLEMİ YÖNLENDİRME

•  Öğretmen öğrenci ile yaptığı çalışmaları ve öğrenciye ait bilgileri problemin Özel Eğitim ya da Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri bölümünü ilgilendirmesine göre Rehberlik ve Araştırma Merkezine gönderme öncesi bilgi formuna kaydederek formun kapalı bir zarf içerisinde Okul İdaresince Rehberlik ve Araştırma Merkezinde ulaştırılmasını sağlar. Form Rehberlik ve Araştırma Merkezine ulaştığında ilgili bölümler okulu arayarak öğrenciye randevu vererek öğrenciyle ilgili çalışmalarına başlamaktadırlar.

HERHANGİ BİR RESMİ OKULA DEVAM ETMEYEN BİREYLER REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİNİN HİZMETLERİNDEN NASIL FAYDALANABİLİR?

•  Herhangi bir resmi okula devam etmeyen bireylerde Rehberlik ve Araştırma Merkezimize gelip randevu alarak hizmetlerimizden faydalanabilirler.Bu bireylerin Rehberlik ve Araştırma Merkezine başvurmaları sırasında herhangi bir form getirmelerine gerek yoktur.Yanlarında kimliklerini bulundurmaları yeterlidir.